20 Νοεμβρίου 2009

Σχετικά και άσχετα με κάποιες συζητήσεις.




Αντιγράφω από το βιβλίο του Ρίτσαρντ Ρόρτυ με τίτλο Τυχαιότητα Ειρωνεία Αλληλεγγύη.
[Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια σε μετάφραση Κώστα Κουρεμένου
και επιμέλεια του Κώστα Λιβιεράτου]

σ.289 [σημειώσεις]

#2. Ο Νίτσε επέφερε μεγάλη σύγχυση όταν από την θέση "η αλήθεια δεν είναι ζήτημα αντιστοιχίας προς την πραγματικότητα" συνήγαγε ότι "αυτό που ονομάζουμε "αλήθειες" είναι απλώς χρήσιμα ψέματα". Η ίδια σύγχυση συναντάται κατά καιρούς στον Ντεριντά, όταν από την θέση ότι "δεν υπάρχει καμιά πραγματικότητα σαν αυτή που ήλπιζαν να βρουν οι μεταφυσικοί", συνάγεται ότι "αυτό που ονομάζουμε "πραγματικό" δεν είναι πράγματι πραγματικό". Τέτοιες συγχύσεις εκθέτουν τον Νίτσε και τον Ντεριντά στην κατηγορία της αυτοαναφορικής ασυνέπειας - ότι δηλαδή ισχυρίζονται πως γνωρίζουν αυτό που οι ίδιοι ισχυρίζονται ότι δεν μπορεί να γνωσθεί".


31 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

ΓΕΙΑΑΑ
ΘΑ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΩ ΜΕ ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΝΑ ΣΟΥ ΠΩ ΠΩς ΤΟ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΑΙ.
ΓΝΩΡΙΖΩ ΓΙΑ 10-20ΛΕΠΤΑ ΕΝΑΝ ΑΝΘΡΩΠΟ,ΤΗΝ ΕΛΕΝΗ πχ.ΣΧΗΜΑΤΙΖΩ ΜΙΑ ΓΝΩΜΗ ΓΙ΄ΑΥΤΗΝ (ΕΙΠΕ ΑΥΤΟ ΑΡΑ ΕΙΝΑΙ ΕΤΣΙ,ΕΚΑΝΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΑΡΑ ΕΙΝΑΙ ΕΤΣΙ κτλ)ΚΑΙ ΔΙΝΩ ΜΕ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΚΑΠΟΙΟΥΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥΣ(ΚΑΤΑ ΒΑΣΗ ΝΟΗΤΙΚΟΥΣ) ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΗΣ ΠΟΥ ΟΛΟΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΨΕΥΤΙΚΟΙ ΑΡΓΟΤΕΡΑ.ΑΠΟΚΤΟΝΤΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΙΓΑ ΣΙΓΑ ΓΝΩΡΙΖΩ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΑΛΗΘΙΝΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΥ(ΣΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙ ΑΛΛΑ Κ ΣΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΠΟΥ ΕΧΩ ΓΙΝΕΙ ΕΓΩ ΠΡΟΣΩΠΟ).ΕΤΣΙ ΜΟΝΟ ΣΕ Σ Χ Ε Σ Η ΜΕ ΤΟΝ ΑΛΛΟΝ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΔΩ ΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΕ ΔΙΚΕΣ ΜΟΥ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΤΡΙΛΙΖΕΣ.
ΑΡΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΝΙΤΣΕ Κ ΝΤΕΡΙΝΤΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΧΑΝ ΤΗΝ ΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ ΝΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΟΥΝ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΜΕ ΚΑΠΟΙΟΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΣΑΝ ΤΟΤΕ.ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΤΙ ΛΕΣ Κ ΣΥ?

izi είπε...

Εγώ πάλι το καταλαβαίνω ώς την περιγραφή ενός θεωρητικού φαύλου κύκλου, όπου ο Νίτσε πχ. λέει ότι "με ένα ψέμα (την γλώσσα) προσπαθείτε να προσεγγίσετε την αλήθεια" ενώ την ίδια στιγμή η επισήμανσή του γίνεται δια μέσου του ίδιου ψέματος.
Μου φαίνεται πολύ σαφές αυτό που λέει ό Ρορτυ.
Αυτό που λες εσύ φυσικά και μπορεί να ισχύει. Έτσι νομίζω τουλάχιστον. Υπάρχει όμως το ζήτημα της πίστεως για την ύπαρξη της αλήθειας το οποίο πλήττεται, και όχι του τρόπου προσέγγισης της. Είναι ριζικό το θέμα που θέτουν δηλαδή. Αυτό σημαίνει ότι αν δεν υπάρχει αλήθεια φυσικά δεν υπάρχει και σημείο αναγνώρισης - συσχέτισης- του Άλλου. Όλα είναι ίδια και όλα είναι μη αληθινά.
Τα πράγματα έτσι δυσκολεύουν και ο άνθρωπος αυτοπεριορίζεται. Ο ζωτικός του χώρος μετατρέπεται σε μια αυτοαναφορική δίνη. Ο άνθρωπος γίνεται το κέντρο του κόσμου ο οποίος όμως βυθίζεται στους ίδιους τους περιορισμούς του.

Ανώνυμος είπε...

ΓΙΑ ΤΗΝ 1Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ,ΣΥΜΦΩΝΩ ΜΑΖΙ ΣΟΥ, ΑΛΛΑ ΕΠΕΙΔΗ ΤΟ ΘΕΜΑ ΕΙΝΑΙ ΛΕΠΤΟ Κ ΜΟΥ ΑΦΗΝΕΙ ΜΙΑ ΑΚΑΛΥΠΤΗ ΑΙΣΘΗΣΗ ΘΑ ΚΑΝΩ ΚΑΤΑ ΚΑΠΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟ ΔΙΑΒΟΛΑΚΙ!
ΜΕ ΕΝΑΝ ΧΑΡΤΗ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΒΡΩ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΦΙΛΟΥ ΜΟΥ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ.ΜΠΟΡΩ ΠΑΛΙ ΜΕ ΕΝΑΝ ΧΑΡΤΗ ΝΑ ΒΡΩ ΤΟΝ ΘΕΟ ΓΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ;
ΔΗΛΑΔΗ ΜΠΟΡΕΙ ΕΝΑ ΜΕΣΩ ΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Κ Ως ΑΛΗΘΙΝΟ Κ ΩΣ ΨΕΥΤΙΚΟ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ;
ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΜΑΣ, ΜΠΟΡΕΙ Η ΓΛΩΣΣΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΗΣ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΑΣ ΔΗΛΩΣΕΙ ΣΕ ΕΜΑΣ Ο ΝΙΤΣΕ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΨΕΥΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ ΜΟΥ ΕΔΩΣΕΣ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΩ Κ ΣΥΜΦΩΝΩ.

izi είπε...

Πιστεύω ότι πρόκειται για φαύλο κύκλο.
Έτσι προκύπτει και η σύγχυση.
Λες ότι ένα ψέμα είναι επαρκές μέσο για να εντοπίσει ότι είναι ψέμα το ίδιο ενώ αναζητά την αλήθεια. Μπορεί.


Μπορείς με έναν χάρτη να βρείς τον Θεό εννοείτε.
Άλλωστε υπάρχουν και τα μαγαζιά που πουλάνε αυτούς τους ειδικούς χάρτες αιώνες τώρα. Σε κεντρικότατα σημεία κάθε πόλης και κάθε χωριού, σε ολόκληρο τον κόσμο απ'άκρη σ'άκρη. Με μεγάφωνα και καμπάνες διαλαλούν το εμπόρευμα τους. Αποκλείεται να μην τα έχεις δει.
Πρόκειται για την απόλυτη πολυεθνική εταιρία χαρτών. Εμφανίζεται με παραλλαγές ακόμη και στο λόγκο, αλλά στην ουσία είναι η ίδια κομπίνα
Κάποιες τέτοιες κομπίνες νομίζω ότι είχε κατά νου και κατήγγειλε κι ο Ν. και τον έχουμε παρεξηγήσει ως φαύλο και τσαρλατάνο.

hollow sky είπε...

Ξανά μανά - αλλά και πώς αλλιώς; - η ιδρυτική σύγκρουση της σύγχρονης δυτικής σκέψης, τουτέστιν η υστερομεσαιωνική διαμάχη ανάμεσα στο Νομιναλισμό και το Ρεαλισμό.

Ξανά μανά δηλαδή: αντιστοιχούν οι γενικές έννοιες σε κάποια αλήθεια/πραγματικότητα ή είναι απλές γλωσσικές κατασκευές;

ΟΚ, ο Ρεαλισμός αντιστοιχούσε στην (ανθρωπολογικά κολλεκτιβιστική) παπική εξουσία και μες από αυτήν στην απολυταρχία: όπως οι έννοιες εκπροσωπούν κάποια υπέρτερή τους αλήθεια, έτσι και ο θρόνος εκπροσωπεί το θεό ...

... ενώ ο Νομιναλισμός αντιστοιχούσε στην (ανθρωπολογικά ατομοκεντρική) δημοκρατική καπιταλιστική τάξη: όπως οι έννοιες είναι συμβατικές κατασκευές, έτσι και οι κοινωνίες είναι συμβόλαια στα οποία επικρατεί συμβατικά ο ισχυρός της ημέρας.

Κι έτσι πάει το ποίημα φτάνοντας ώς τις (νομιναλιστικές) "αποδομήσεις" των (ρεαλιστικών) "μεγάλων αφηγήσεων" ... ωραίαααα!

ΑΛΛΑ γκαμώ το μπελά τους, πειράζει να πούμε:

1. Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΥΠΑΡΧΕΙ`
2. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΚΑΝΕΝΟΣ`
3. ΩΣΤΟΣΟ ΑΝ ΚΑΤΙ ΑΞΙΖΕΙ ΣΤΗ ΡΗΜΑΔΑ ΤΗ ΖΩΗ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΒΡΕΙΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ;

Ε, πειράζει να μην τη δούμε ούτε Ρεαλιστές ούτε Νομιναλιστές;

Ανώνυμος είπε...

@ hollowsky

"Αναζητώ την αλήθεια, πιστεύω στην ύπαρξη της" είναι άλλης τάξεως δήλωση απ' το "βρίσκω την αλήθεια στη ζωή μου".
...

Η αναγωγή που κάνεις είναι χοντροκομμένη :-)

Η διαμάχη του Ρεαλισμού και του Νομιναλισμού, δεν αφορούσε την ύπαρξη ή μη της αλήθειας, αλλά τη συνάφεια μεταξύ γλώσσας και πραγματικότητας.
Αυτή η υστερομεσαιωνική διαμάχη δεν έρχεται να τοποθετηθεί πάνω στην ύπαρξη ή μη του Θεού ή της αλήθειας. Δεν είναι μια διαμάχη περί της ύπαρξης αλήθειας, αλλά περί του χαρακτήρα της.
Οι νομιναλιστές δεν αμφισβήτισαν την ύπαρξη της αλήθειας ή του Θεού! Όπως και οι μεταγενέστεροι ορθολογιστές και εμπειριστές: ούτε ο Καρτέσιος, ούτε ο Σπινοζα, ούτε ο Λάιμπνιτς, ούτε ο Λοκ, ούτε ο Μπέρκλευ...
Με τον ίδιο τρόπο που η αποφατική θεολογία δεν αμφισβητεί την ύπαρξη του Θεού, επειδή διαπιστώνει μια δυσκολία των ονομάτων να εκφράσουν την πλήρη αλήθεια του (θα μπορούσε κανείς να πει ότι ο νομιναλισμός εμφορείται από είδος αποφατισμού για την ακρίβεια).
Οι νομιναλιστές υποστήριξαν ότι η αλήθεια των φυσικών φαινομένων βρίσκεται στη μελέτη της φύσης και όχι στους αρχαίους έλληνες και ρωμαίους ή στους πατέρες της εκκλησίας. Ποιος μπορεί να φέρει αντίρηση σ' αυτό;
Αυτό δε σημαίνει ότι προσπάθησαν να αντικαταστήσουν την εξ αποκαλύψεως αλήθεια με τους κανόνες της επιστημονικής λογικής. Κάθε άλλο: προσπάθησαν να τα εναρμονήσουν. Άλλο πράγμα είναι τι κατάφεραν, ή τι θα μπορούσε κανείς να καταφέρει. Οι ρεαλιστές υποστήριζαν ότι δεν γινόταν κάτι τέτοιο.

Κοντολογίς:Το ζήτημα που θέτει ο Ρόρτυ (και πριν αυτόν οι Νιτσε, Ντεριντά κ.ο.κ) δεν είναι αν οι γενικές έννοιες αντιστοιχούν σε πραγματικότητες. Είναι δεδομένο ότι δεν αντιστοιχούν και για τους τρεις (και για πολλούς άλλους). Το ζήτημα είναι το καθεστώς του πραγματικού και όχι το καθεστώς των γενικών εννοιών.

(Μου έρχεται εδώ στο νου ο Λακανικός ορισμός για το πραγματικό ,δηλαδή αυτό που αντιστέκεται στην συμβολοποιηση.)

Θέλω να πω: καταβαλαίνω τη λαχτάρα κάποιου να τελειώνει μ' αυτές τις συζητήσεις, αλλά οφείλω να μας επαναφέρω σε τάξη... :-)
Δεν είναι τόσο εύκολο εν τέλει.
Η συζήτηση δεν έχει μείνει εκεί, έχει προχωρήσει... και όποιος πιστεύει ότι είναι ανώφελη η ενασχόληση με τους 'φαύλους κύκλους", δεν πιστεύει για μένα ότι θα μπορούσαμε να κάνουμε κάτι διαφορετικό.

@ ιζι

"Εγώ πάλι το καταλαβαίνω ώς την περιγραφή ενός θεωρητικού φαύλου κύκλου, όπου ο Νίτσε πχ. λέει ότι "με ένα ψέμα (την γλώσσα) προσπαθείτε να προσεγγίσετε την αλήθεια" ενώ την ίδια στιγμή η επισήμανσή του γίνεται δια μέσου του ίδιου ψέματος."

Σωστά, αλλά με την ιδέα του περί "χρήσιμου ψέμματος" (βλ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΨΕΥΔΟΥΣ ΥΠΟ ΕΞΩΗΘΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ και ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ) κατέθεσε πολλές αλήθειες. Η κριτική στον ηθικισμό (που υπερασπίζονται ακόμη και όλοι οι σύγχρονοι θεολόγοι -οποιουδήποτε δόγματος) άρχισε με το κύριο Νίτσε. Και αυτή είναι μία από τις αλήθειες με τις οποίες μας έφερε αντιμέτωπους ο Νίτσε. Για να μην μιλήσουμε για τη αλήθεια της γλώσσας και του στομαχιού! Άρα, αυτοί οι φαύλοι κύκλοι δεν είναι τόσο άχρηστοι!!!
Εξάλλου: από φαύλους κύκλους, ένα σωρό, κάθε φορά που ανοίγει κανείς τη γλώσσα του!

Προσοχή: Η "αποδόμηση του αληθούς" αφορά πολύ συγκεκριμένα το αληθές της ηθικής.

hollow sky είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
hollow sky είπε...

@ Ανώνυμε,

σ' ευχαριστώ για την κατανόηση. Στις σκληρές μέρες μας είναι βάλσαμο ν' ακούς από κάποιον ότι κατανοεί τις λαχτάρες σου.

Θα μου επιτρέψεις να ψιλοκόψω κομμάτι παραπάνω τη διάκριση που κάνεις, όταν λες πως "αναζητώ την αλήθεια, πιστεύω στην ύπαρξη της" είναι άλλης τάξεως δήλωση απ' το "βρίσκω την αλήθεια στη ζωή μου" ... και να πω, ότι, επίσης, είναι άλλης τάξης δήλωση το να πεις "βρίσκω κάτι" από το "αυτό είναι ιδιοκτησία μου" - κοντολογίς ο ευρέτης και ο ιδιοκτήτης δεν είναι απαραίτητα ταυτόσημες ιδιότητες.

Σειρά μου τώρα να δείξω κατανόηση: καταλαβαίνω ότι οι χρόνοι όλων μας είναι πιεσμένοι, αλλά φοβάμαι ότι με διάβασες πολύ βιαστικά! Είπα, δηλαδή, ότι η διαμάχη Ρεάλ -Νομινάλ αφορούσε στη σχέση των καθολικών εννοιών με την πραγματικότητα ... Δεν επεκτάθηκα όμως στο τι ακριβώς πρέσβευε κάθε πλευρά στη διαμάχη Ρεαλισμού-Νομιναλισμού, αλλά σε ποιές κοινωνικές δυναμικές αντιστοιχούσε η κάθε πλευρά.

Διαφωνείς πάνω σε αυτό;

Ανώνυμος είπε...

@ hollowsky

Μην ξεχνάς ότι το σχόλιο σου έρχεται να ενταχθεί μετά από τα σχόλια του izi και του άλλου ανώνυμου, οπου έχει αναπτυχθεί ήδη μια κουβέντα περί του αληθούς του ψευδούς και του "χρήσιμου ψέμματος", με αφορμή τη σχέση γλώσσας και πραγματικότητας. Μην ξεχνάς ότι μιλησες για αλήθεια στο τέλος!

Μπορεί εντελώς σχηματικά να συμφωνήσουμε με τα περί κοινωνικών δυναμικών, αλλά το νόημα της ένστασης μου δεν είναι εκεί. Βρίσκεται σ'αυτό που αφήνεις να υπονοηθεί στο τέλος. Τη δυνατότητα μιας τρίτης θέση η οποία φέρει τα χαρακτηριστικά που έδωσες. Μακάρι να τα έκανε πιο απλά, αλλά δεν τα κάνει. Ειδικά άμα αναλογιστεί κανείς τι συνέβη στις ιστορικές αυτές διαμάχες της φιλοσοφίας. Άμα δηλαδή συσχετίσει το τι "πρέσβευε κάθε πλευρά στη διαμάχη Ρεαλισμού-Νομιναλισμού" και το "ποιές κοινωνικές δυναμικές αντιστοιχούσε η κάθε πλευρά". Σ' αυτή την περίπτωση θα διαπίστωνε ότι το ζήτημα της αλήθειας και των χρήσιμων ψευδών, όπως αυτό της σχέσης γλώσσας και πραγματικότητας δεν μπορεί να προσεγγιστεί επί τη βάση της ανθρωπολογικής διάκρισης που εισάγεις.

ο Ανώνυμος της 1:32 PM

hollow sky είπε...

Ανώνυμε,

μα ακριβώς ... το σχόλιό μου ήρθε μετά την ανάρτηση άλλων σχολίων - όπως λ.χ. αυτό: "Υπάρχει όμως το ζήτημα της πίστεως για την ύπαρξη της αλήθειας το οποίο πλήττεται, και όχι του τρόπου προσέγγισης της. Είναι ριζικό το θέμα που θέτουν δηλαδή." (Ιζι) - και από εκεί ορμώμενος θέλησα να θυμίσω τις πηγές αυτών των διαφωνιών.

Διαφωνείς ότι οι πηγές βρίσκονται στη διαμάχη Ρεάλ-Νομινάλ;

Διαφωνείς επίσης ότι η διαμάχη αυτή ξεπέρασε κατά πολύ το θέμα του "χαρακτήρα της αλήθειας" στο βαθμό που τελικά έθετε το θέμα της φύσης της πραγματικότητας;

[Ποιος είπε άλλωστε ότι ο αθεϊσμός δεν αποτελεί προέκταση του αποφατισμού;]

Πέρα από αυτό, ή παρέα με αυτό, αν "συμφωνήσουμε εντελώς σχηματικά με τα περί κοινωνικών δυναμικών", δεν βλέπω γιατί να μην συμφωνήσουμε [επίσης εντελώς σχηματικά, αν το θέλεις έτσι` γιατί όχι;] με την προσέγγιση του ματς Ρεάλ-Νομινάλ κάτω από την ανθρωπολογική σκοπιά που πρότεινα, χωρίς άλλωστε να πρωτοτυπώ ιδιαίτερα.

Αλλά κι αν ακόμα δεν συμφωνήσουμε σε αυτό, δεν βλέπω κάτι που να αποκλείει - "δεν μπορεί", λες - την προσέγγιση της σχέσης μεταξύ γλώσσας και πραγματικότητας κάτω από αυτή την ανθρωπολογική σκοπιά ... εφόσον βέβαια μιλάμε πάντοτε για το πώς (οι) άνθρωποι ΘΕΩΡΟΥΝ ότι σχετίζεται η γλώσσα με την πραγματικότητα.

Από πού όμως αντλείς τη σιγουριά, ότι δεν υπάρχει τρίτος δρόμος; [αλλά ποιος είπε ότι είναι εύκολος ή ευκολότερος;]

Ανώνυμος είπε...

Δε θυμάμαι ακριβώς ποιος, νομίζω ο Whitman, είπε ότι όλη η φιλοσοφία υπήρξε υπομνηματισμός στον Πλάτωνα. Ας προσθέσουμε ότι υπήρξε υπομνηματισμός και στον Αριστοτέλη. Μ' αυτή τη έννοια δεν υπάρχει τρίτος δρόμος. Η ανθρωπολογική σου διάκριση δεν συνυπολογίζει αυτή τη διάσταση: το ποιες είναι πιθανές θέσεις που μπορεί να πάρει κανείς απέναντι στην αντιδιαστολή ιδεατού και εμπειρικού. Διέπεται από μια λογική της αντιστοίχισης που μειώνει τη φιλοσοφική διάσταση του θέματος, προτείνοντας κάτι που βρίσκεται εκτός του πλαισίου της συζήτησης αυτής.

Με λίγα λόγια: Ποιες είναι ο φιλοσοφικός τρίτος δρόμος, δίχως την ανθρωπολογική αναγωγή; Περιέγραψε τον με φιλοσοφικούς όρους.

Το ανθρωπολογικό ζήτημα δεν αφορά μόνο τα παραδείγματα, ή τους διαφορετικούς τρόπους της θεώρησης του δεσμού ανάμεσα σε πραγματικότητα και γλώσσα. Στο πως θεωρούν οι άνθρωποι αυτό το δεσμό ειπεσέρχεται και το πως επιδρά αυτός ο δεσμός -ως συνθήκη- στην θεώρηση αυτή. Το ανθρωπολογικό ζήτημα δεν είναι απλά ζήτημα προτυπης και παραδειγματικής θεωρίας.

hollow sky είπε...

Ανώνυμε,

την τρίτη παράγραφό σου δεν την πιάνω.

Στην πρώτη, καταλαβαίνω ότι θέλεις να πεις, πως δεν μπορεί να θεωρηθεί το φιλοσοφείν, όλη η φιλοσοφία και η ιστορία της από την αποκλειστική σκοπιά της αντιστοίχισης με ανθρωπολογικούς τύπους. Ασφαλώς και συμφωνώ σε αυτό!

Όμως - γι' αυτό σου είπα ότι βιάστηκες - δεν υποστήριξα κάποια αποκλειστικότητα αυτής της προσέγγισης. Πολύ περισσότερο, δεν είπα ότι αυτή εξηγεί όλη τη φιλοσοφία και την ιστορία της!

Αναφέρθηκα συγκεκριμένα στην υστερομεσαιωνική διαμάχη Ρεάλ-Νομινάλ. Φυσικά σε αυτήν διαβάζει κανείς (και) την πολύ παλιά συζήτηση για τη σχέση λόγου-είναι, ή γλώσσας-πραγματικότητας, ή ιδεατού-εμπειρικού (ας πούμε). Αλλά - σόρι - θα ήταν λίγο να διαβάσει κανείς μόνον αυτό στη συγκεκριμένη σύγκρουση ... αν έχει υπόψη του ότι στην αρχαία Ελλάδα δεν υπήρξε θέμα "ή Πλάτωνας ή Αριστοτέλης".

Τέλος σε ό,τι αφορά τη δεύτερη παράγραφο: μα ήδη το έκανα στο πρώτο μου σχόλιο!

izi είπε...

Υπάρχει και η φράση ενός άλλου ποιητή ο οποίος συμπεραίνει πως αν η καρδιά σκεφτόταν θα σταματούσε να χτυπά.

Παίζουμε με τρεις κάρτες.

Αλήθεια Πραγματικότητα Γλώσσα.

Βλέπω εδώ αρκετούς συσχετισμούς.
Να ένας
"Θεωρώ την αλήθεια, αλήθεια του υποκειμένου.
Αυτό δηλαδή το στοιχείο που καθιστά τον άνθρωπο ικανό να εμπλακεί σε αποφάσεις/δράσεις. Αυτό που τον κάνει άνθρωπο με λίγα λόγια.
Θεωρώ την αλήθεια ως το μέσο εισόδου του υποκειμένου στην πραγματικότητα και ταυτόχρονα την κινητήριο δύναμή του.
Η πραγματικότητα είναι ο ωκεανός των πιθανοτήτων.
Η γλώσσα επινοείται από την αλήθεια του υποκειμένου ως εργαλείο ανακατεύθυνσης."
Στο παραπάνω απόσπασμα μέσα στα "" διακρίνουμε μερικές δεκάδες ισως αυθαιρεσίες.
Θέλω να ρωτήσω πως οι τρείς κάρτες (αλήθεια-πραγματικότητα-γλώσσα) έγιναν δύο αληθειαπραγματικότητα-γλώσσα)και πως όπως πάει θα γινουν μία
(αληθειαπραγματικότηταγλωσσα)

hollow sky είπε...

Σωστή η παρατήρησή σου Ίζι, για το μπέρδεμα, ωστόσο (μιλώντας για την ευθύνη που μού αναλογεί) παρέπεμψα στο ματς Ρεάλ-Νομινάλ κι όταν έγραφα

"Ξανά μανά δηλαδή: αντιστοιχούν οι γενικές έννοιες σε κάποια αλήθεια/πραγματικότητα ή είναι απλές γλωσσικές κατασκευές;"

είχα υπόψη μου, ότι αυτό που διεκδίκησε και πέτυχε η Νομινάλ ήταν καταρχήν η οντολογική ανεξαρτησία των συγκεκριμένων, δλδ εξατομικευμένων, πραγμάτι έναντι των γενικών εννοιών.

Έτσι όμως σαν αληθινό προτάθηκε το εμπειρικό (ό,τι συλλαμβάνουν οι αισθήσεις) έναντι του πνευματικού - και από εδώ εγκαταλείφθηκε το ερώτημα "τι είναι η πραγματικότητα;" για ν' αντικατασταθεί από το καθαρά τεχνικό ερώτημα "πώς μπορούμε να τη διευθετήσουμε ώστε να ωφεληθούμε;".

κλπ

Θανάσης Αθανάσιος είπε...

Όταν ο Νίτσε μίλησε για αναγκαίες πλάνες και ψευδαισθήσεις έφερε μια επανάσταση. Αλήθεια είναι αυτό που με συμφέρει. Και έτσι είναι.

Γιάννης είπε...

"ΑΛΛΑ γκαμώ το μπελά τους, πειράζει να πούμε:

1. Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΥΠΑΡΧΕΙ`
2. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΚΑΝΕΝΟΣ`
3. ΩΣΤΟΣΟ ΑΝ ΚΑΤΙ ΑΞΙΖΕΙ ΣΤΗ ΡΗΜΑΔΑ ΤΗ ΖΩΗ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΒΡΕΙΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ;"

άμα τη βρεις, γίνεται και ιδιοκτησία σου (στο μέτρο του ανθρωπίνως δυνατού).
άρα αν κάτι αξίζει στη ρημάδα τη ζωή, είναι να βρεις-κατέχεις την αλήθεια. από μόνη της η αλήθεια που υπάρχει εκεί πέρα ή εδώ μέσα δεν έχει κανένα αντίκτυπο στα ανθρώπινα εκτός κι αν κάποιος την βρει και την καταστήσει ιδιοκτησία του.

hollow sky είπε...

@ Θανάση,

όμως και το ψέμμα με συμφέρει, άρα και ψέμμα είναι ό,τι με συμφέρει, άρα αλήθεια=ψέμμα=αλήθεια=ψέμμα, και μπορούμε να συνεχίσουμε με τέτοιες σοφιστείες όσο γουστάρουμε.

@ Γιάννη,

δηλαδή εσύ ό,τι βρεις στο δρόμο, το κάνεις ιδιοκτησία σου;

Γιάννης είπε...

"δηλαδή εσύ ό,τι βρεις στο δρόμο, το κάνεις ιδιοκτησία σου;"

αυτή η ερώτηση οδηγεί στο θέμα της αλλοτρίωσης μέσω της μετατροπής των πάντων σε ιδιοκτησία, δυνατότητας πώλησης κλπ. αλλά όχι υποχρεωτικά.

δηλαδή, υπάρχει κι η κατοχή μέσω της ερμηνείας του "ό,τι βρω στον δρόμο". αν βρω "στο δρόμο" την αλήθεια (με κεφαλαίο άλφα), ή με βρει αυτή, τότε "εγώ" είμαι ο άξιος ερμηνευτής της, "εσείς" δεν ξέρετε ή θα είστε πάντα ένα σκαλί πιο κάτω στην επίγνωση της αλήθειας που ανακάλυψα (διότι "εγώ" είμαι πιο έξυπνος...) ή "μου" αποκαλύφθηκε (διότι η ίδια η αλήθεια "με" έκρινε, "εμένα", μόνον άξιο της αποκάλυψης αυτής).
άρα, ναι, είναι ιδιοκτησία "μου"

Ανώνυμος είπε...

ΤΟ τι σημαινει για καποιοιν αληθεια δεν επιρρεαζει κ τον ορισμο της ιδιοκτησιας;;;ΑΝ για καποιον αληθεια ειναι οι ιδεες του τοτε ειναι ιδιοκτησια του;;;και αν για καποιον αληθεια ειναι καποιος θεος οποιος κ να ειναι τοτε μπορουμε να ισχυριστουμε οτι ειναι ιδιοκτησια του;;;

Θανάσης Αθανάσιος είπε...

@hollow sky
Τί είπες τώρα φίλε μου;
Αν το ψέμα σε συμφέρει παύει να ναι ψέμα. Είναι η αλήθεια ΣΟΥ.
Δεν τα χεις σκεφτεί καλά..

Αλήθεια δεν υπάρχει.
όσο περισσότερο ψάχνετε
τόσο μεγαλύτερο φαντάζει το μηδέν..

hollow sky είπε...

Έλα τώρα αγαπητέ Θανάση με τις σοφιστείες,

"αν το ψέμμα σε συμφέρει, παύει να είναι ψέμμα - είναι η αλήθεια ΣΟΥ"!

Αν το ψέμμα με συμφέρει, δεν παύει να είναι ψέμμα. Είναι απλά ένα ψέμμα ΜΟΥ. Εκτός κι αν έχω πέσει στην ... αφασική εκείνη κατάσταση, όπου δεν έχω πλέον συναίσθηση ότι λέω ψέμματα όταν λέω ψέμματα.

Τόσο πολύ πια;

:-)

hollow sky είπε...

Γιάννη,

η ερμηνεία δεν συνιστά ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ κατοχή/ιδιοκτησία. Όπως δεν θεωρώ δικό μου ό,τι βρω στο δρόμο, έτσι δεν θεωρώ ότι έχω γράψει εγώ τα λίγα βιβλία που έχω μεταφράσει. Μπορεί να θεωρώ ότι έχω κάνει - λέμε τώρα - την καλύτερη μετάφραση, όμως μένει ανοιχτό και το ενδεχόμενο να έρθει μια καλύτερη αλλά και το ενδεχόμενο να έρθει ο συγγραφέας εν μέσω της νυκτός και να μην ξέρω πού να κρυφτώ!

:-)

Θανάσης Αθανάσιος είπε...

Πιστεύεις στο είναι, έτσι;
Νομίζεις πως τελικά υπάρχει αλήθεια και ψέμα..
Και το ''είναι'' ακόμη
μια αντίφαση είναι.


Ό,τι με συμφέρει είναι αλήθεια.
καλύτερα έτσι;

hollow sky είπε...

Και γιατί να κολλάμε με τις λέξεις, αγαπητέ Θανάση, άμα μπορούμε να τις γυρνάμε καταπώς μας συμφέρει;

Γιατί τέτοιο κόλλημα με το τι είναι αλήθεια;

Γιατί σώνει και καλά "Ό,τι με συμφέρει είναι αλήθεια"; Γιατί να μην πούμε "Ό,τι με συμφέρει είναι ψέμμα"; Έχουμε κανά ... ταμπού και πρέπει οπωσδήποτε να υποστηρίξουμε κάποια αλήθεια, έστω και τη "δική μας";

Σήμερα με συμφέρει αυτό, αύριο τ' άλλο και μεθαύριο το παράλλο. Γιατί η φαγούρα να το πεις αυτό και "αλήθεια";

Χαλαρά λοιπόν αδερφέ κι όλα ωραία.

Ό,τι με συμφέρει είναι ταρατατζούμ!

:-))))

Γιάννης είπε...

hollowsky,

"η ερμηνεία δεν συνιστά ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ κατοχή/ιδιοκτησία. Όπως δεν θεωρώ δικό μου ό,τι βρω στο δρόμο, έτσι δεν θεωρώ ότι έχω γράψει εγώ τα λίγα βιβλία που έχω μεταφράσει. Μπορεί να θεωρώ ότι έχω κάνει - λέμε τώρα - την καλύτερη μετάφραση, όμως μένει ανοιχτό και το ενδεχόμενο να έρθει μια καλύτερη αλλά και το ενδεχόμενο να έρθει ο συγγραφέας εν μέσω της νυκτός και να μην ξέρω πού να κρυφτώ!"

το παράδειγμα δεν είναι πετυχημένο. τα όρια ερμηνείας είναι σχετικά πολύ μικρά στην περίπτωση της μετάφρασης (σε αντίθεση με την ερμηνεία π.χ. ενός χωρίου της γραφής - και με την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει πρόθεση διαστρέβλωσης του κειμένου από τον μεταφραστή) και άλλωστε καλύτερος ερμηνευτής -τουλάχιστον όσο ζει- είναι ο συγγραφέας, όπως άλλωστε κι εσύ το λες.

το ακραίο -και γι' αυτό πιο διαυγές- παράδειγμα ερμηνείας είναι αυτό στο οποίο ο ανώνυμος της 6ης δεκεμβρίου αναφέρεται, ο θεός. σε αυτό μπορεί να συμφωνούν όλοι στην αποκάλυψη του θεού (σε κείμενα και σε γεγονότα), αλλά καθένας έχει διαφορετική ερμηνεία για κείμενα/γεγονότα, την οποία, φυσικά, θεωρεί ως τη μόνη σωστή. σε αυτήν την περίτπωση δεν υπάρχει ο συγγραφέας (όπως στην μετάφραση), που θα ελέγξει εάν η μια ή η άλλη ερμηνεία είναι η ορθή. έτσι, παρ' όλο που δεν το ομολογούν (διότι είναι "υπηρέτες της αλήθειας") οι ερμηνευτές του θεού, στην πραγματικότητα είναι οι ιδιοκτήτες μέσω της ερμηνείας.
και τέτοια ταύτιση της ερμηνείας με την ιδιοκτησία δεν έχει εφαρμογή μόνο στο θεό/θρησκεία, αλλά και στην ευρύτερη κοινωνία π.χ. στους νόμους.

Γιάννης είπε...

"Γιατί να μην πούμε "Ό,τι με συμφέρει είναι ψέμμα"; Έχουμε κανά ... ταμπού και πρέπει οπωσδήποτε να υποστηρίξουμε κάποια αλήθεια, έστω και τη "δική μας";

Σήμερα με συμφέρει αυτό, αύριο τ' άλλο και μεθαύριο το παράλλο. Γιατί η φαγούρα να το πεις αυτό και "αλήθεια";"

hollowsky,
1. επειδή η "αλήθεια" (η "πραγματικότητα") είναι αμείλικτη προς όσους δεν την αντιλαμβάνονται ορθά.
2. επειδή δεν μπορεί κανείς να πείσει τους συνανθρώπους του για το δίκαιό του (=το συμφέρον του) λέγοντάς τους ότι αυτό συνίσταται σε ψέματα (=λανθασμένη -εξεπίτηδες μάλιστα- περιγραφή της πραγματικότητας), μια και η γνώση της αλήθειας είναι ένας (σχετικά) ασφαλής προσανατολισμός για τη δράση των ανθρώπων. αντίθετα, αν τους πει ότι το δίκαιό του (το συμφέρον του) είναι η αλήθεια, έχει περισσότερες πιθανότητες να πείσει και να επιτύχει αυτό που σχεδιάζει/σχεδίαζε.
3. ένα ακόμη βήμα πιο μέσα στον κύκλο, ο ίδιος για να πείσει θα πρέπει -συχνά- να είναι πεπεισμένος ότι διακηρύσσει την αλήθεια κι όχι τα ψέματα.
4. επειδή προφανώς η αλήθεια είναι μία, αλλά το συμφέρον δεν είναι το ίδιο για όλους

hollow sky είπε...

Γιάννη,

για την ερμηνεία, φυσικά, όπως είπα, "η ερμηνεία δεν συνιστά ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ κατοχή/ιδιοκτησία", δηλαδή ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ να συνιστά. Γι' αυτό και κάποια συμβόλαια έχουν πολύ απειλητικές προειδοποιήσεις από την πλευρά του ιδιοκτήτη. Θέλεις όμως να πεις, ότι ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΑ, ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ ο ερμηνευτής καθιστά εαυτόν και ιδιοκτήτη;

Για τα περί αλήθειας και ταρατατζούμ,
1. ταυτίζεις την αλήθεια με την πραγματικότητα και δεν ξέρω αν αυτό το δέχεται ο Θανάσης. Άσε που, για να λέμε την αλήθεια, δεν είμαι σίγουρος αν ο Θανάσης δέχεται πως υπάρχει πραγματικότητα!
2. είσαι σίγουρος ότι θέλει να πείσει κανέναν, αυτός που λέει "αυτό που με συμφέρει είναι η αλήθεια ΜΟΥ" (Θανάσης);

Άσχετο: διαβάζω τελευταία το ΡΕΥΣΤΟΙ ΚΑΙΡΟΙ του Ζύγκμουντ Μπάουμαν (ψιλοκακή μετάφραση). Το έχεις υπόψη σου.

Γιάννης είπε...

Hollowsky,

"Θέλεις όμως να πεις, ότι ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΑ, ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ ο ερμηνευτής καθιστά εαυτόν και ιδιοκτήτη;"

ελλείψει του ιδιοκτήτη, ασφαλώς.

άμα πας και πεις "τι θέλει να πει ο ποιητής" που μετέφρασες, δεν θεωρείσαι ότι βρίσκεσαι στην ύψιστη βαθμίδα δικαιοδοσίας. μπορεί να πεταχτεί ο συγγραφέας και να σου πει "επ, τι λες αυτού;". αυτό δε σημαίνει ότι εσύ ερμηνεύοντάς τον θα πας να γίνεις χαλίφης στη θέση του χαλίφη (ειδικά εάν λες πράγματα αντίθετα από όσα πιστεύει ο συγγραφέας).

όταν ο συγγραφέας μάς αφήσει χρόνους, θα μπορέσεις υπό καλύτερες συνθήκες να επιβάλεις την ερμηνεία σου. όταν πάλι γίνεις πνευματικά δίδυμος με αυτόν, τότε ό,τι λες θα είναι ό,τι λέει κι αυτός. άρα θα είσαι στην υπέρτατη βαθμίδα ερμηνείας και ιδιοκτησίας.

τώρα, αν το καταφέρει κι όλας, εξαρτάται ενίοτε κι από το αν θα τον αφήσουν οι άλλοι ερμηνευτές/αν πιστούν οι άλλοι

περί τατάρων:
1.δεν ταύτισα αλήθεια και πραγματικότητα (έκανα λόγο για "πραγματικότητα"), αλλά ταύτισα την σκοπίμως εσφαλμένη περιγραφή της πραγματικότητας με το ψεύδος.

2. αν πει "αυτό που με συμφέρει είναι η αλήθεια ΜΟΥ" στους άλλους, τότε δε θα πείσει κανέναν, είτε το θέλει είτε όχι (εκτός από τους έχοντες το αυτό συμφέρον)

αν όμως πει "αυτό που με συμφέρει είναι η αλήθεια" ("η Αλήθεια"), τότε είτε για συνειδητούς λόγους συμφέροντος είτε απλώς γιατί θέλει να διαδόσει την αλήθεια (που είναι το καλό και το αγαθό), θα θελήσει να πείσει τους άλλους.

Γιάννης είπε...

αυτός ο άνθρωπος σε όλα τα βιβλία του αναφέρεται στο ρευστό.

hollow sky είπε...

Γιάννη,

δηλαδή εσύ θεωρείς τον εαυτό σου ιδιοκτήτη της θεωρίας του Κονδύλη;

Γιάννης είπε...

hollowsky,
ιδιοκτήτης δε σημαίνει τον εφευρέτη/δημιουργό -αυτονόητο πιστεύω. από εκεί και πέρα, όποιος ισχυρίζεται ότι γνωρίζει (καλύτερα από τους άλλους) τι εννοεί -μέσω της ερμηνείας που κάνει- κάποιος άλλος δημιουργός/συγγραφέας κοκ (ειδικά αν είναι νεκρός ή... ο θεός), τότε αναγκαστικά, ακόμη κι αν δεν το διακηρύσσει (και συνήθως δεν το κάνει), ζητά να αναγνωριστεί ως αυθεντία στο τι έλεγε ο δημιουργός αυτός, ως ιδιοκτήτης κατά ένα τρόπο. και το τελευταίο γίνεται ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί ή διαφωνεί (μερικώς ή συνολικά) με το περιεχόμενο της δημιουργίας. ούτε βέβαια η αίτηση τέτοιας αναγνώρισης σημαίνει ότι ο περίγυρος την αποδέχεται (αλλά, όταν δεν την αποδέχεται, ισχυρίζονται -κάποιοι από τον περίγυρο- ότι η ερμηνεία τους είναι ορθότερη, οπότε για το ίδιο πράγμα γίνεται λόγος).

επίσης, φυσικά, η ιδιοκτησία αυτή δεν είναι σημαίνει κάποιο κόπυραιτ/"πνευματικά δικαιώματα" πάνω στην δημιουργία.

ωστόσο, επειδή αυτό που γνωρίζει κανείς καλύτερα είναι και το εγγύτερο στον ίδιο, ναι, μπορούμε να μιλάμε για απαίτηση ιδιοκτησίας όταν εγείρεται ζήτημα ερμηνείας.

όσο για τον κονδύλη, τι να σου πω, δεν ξέρω. "10 άνθρωποι" όλοι κι όλοι θα έχουν διαβάσει όλον τον κονδύλη, οπότε δεν έχει και νόημα η διαμάχη αναμεταξύ τους για την ερμηνεία του έργου του, εκτός πια κι αν μιλάμε... για τον σωμερίτη και τον βασιλάκη

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Follow by Email

Ταγοί (ήτοι οδηγοί, αγγλ. tags)

1000 ρέγγες 1789 1864 190cm 1917 1929 1940 1955 1957 1965 1968 2008 2013 2014 3/45 Ά. Γιάπε/A.Jappe Α. Καγιέ/A. Caillé Α. Καμύ/A. Camus Α. Κοζέβ/A. Kojève Α. Σοπενχάουερ/A. Schopenhauer Ά. Σπέερ/A. Speer Ά. Τιούρινγκ/A. Turing αγάπη Αισχύλος Άκης Πάνου Αλ. Μπέρκμαν/Al. Berkman Αλ. Σμέμαν/Al. Schmeman Αλέκα Παπαρήγα Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος Τομπάζης Αλεξάντερ Τρόκκι/Alexander Trocchi Αλέξης Ασλάνογλου αλήθεια Αληthεια αλλοτρίωση Άλμπερτ Φίνεϊ/Albert Finney Αλταμίρα αμνησία Αναξίμανδρος αναρχισμός Ανδρέας Εμπειρίκος Ανδρέας Παπανδρέου ανθρώπινα πιράνχας ανθρωποποίηση Άννα Άρεντ/Hannah Arendt Άννα Κρούγκερ/Ann Krueger Ανρί Λεφέβρ/Henri Lefebre Ανρί Μισώ/Henry Michaux Ανρί Ντεμπριγιώ/Henry Debrillaut Άνταμ Κέρτις/A. Curtis Άνταμ Σμιθ/Adam Smith Αντίνοος Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Αντρέ Κερτέζ/André Kertész Αντρέ Ορλεάν/André Orléan Άντυ Γουώρχολ.Andy Warhol Άντυ Γουώρχολ/Andy Warhol Αντώνης Κουτρουμπής Αποκάλυψη Ιωάννου Απόστολος Παύλος Άρβο Περτ/Arvo Pärt Αργυριάδης Άρης Κωνσταντινίδης Άρθουρ Λένινγκ/Arthur Lehning Άρθουρ Τζένσεν/Arthur Jensen Αριστερά Αριστοτέλης Αρμαγεδώνας Άσγκερ Γιόρν/Asger Jorn Ασφαλιστικό Άυν Ραντ/Ayn Rand Β. Γκ. Ζέμπαλντ/W.G. Sebald Βαβυλώνα Βαγγέλης Αρτέμης Βαλεντίν Βολόσινοφ/Valentin Voloshinov Βάλτερ Μπένγιαμιν/Walter Benjamin Βανς Πάκαρντ/Vance Packard Βασίλης Ηλιακόπουλος Βασίλης Καραποστόλης Βενσάν Ντεκόμπ/Vincent Descombes Βέρνερ Χέρτσογκ/Werner Herzog Βερολίνο βία Βιετνάμ Βίκτορ Μπούλλα/Victor Bulla Βικτόρ Σερζ/Victor Serge Βίκτορ Σκλόφκσι/Victor Chklovski Βίκτορ Φρανκλ/Victor Frankl Βίκτωρ Ουγκώ/Vicror Hugo Βίλεμ Φλούσερ/Vilem Flusser Βίνσεντ Μπράουν/Vincent Browne βιοτεχνολογία βοηθήματα μνήμης Βολταίρος Βομβάη Βόρειοι Γ. Γκ. Φίχτε/ J. G. Fichte Γ. Τζέης/W. James Γαλαρίες Γένεσις Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος Γιάννης Γρηγοριάδης Γιάννης Ισιδώρου Γιάννης Κάτρης Γιάννης Πεδιώτης Γιάννης Ρίτσος Γιάννης Σκαρίμπας Γιάννης Τσέγκος Γιεβγκένι Ζαμιάτιν/Yevgeny Zamyatin Γιόζεφ Ντίτζγκεν/Josef Dietzgen γιορτή Γιούργκεν Χάμπερμας/Jurgen Habermas Γιόχαν Γκριμονπρέ/Johan Grimonprez Γιόχαν Χάιζινχα/Johan Huizinga Γιώργος Γαϊτάνος Γιώργος Δάβος Γιώργος Μακρής Γιώργος Σεφέρης Γιώργος Χαντζής Γκ. Κ. Τσέστερτον/G.K. Chesterton Γκ. Λούκατς/G. Lukacs Γκέοργκ Βύχνερ/Georg Büchner Γκεοργκ Ζίμελ/Georg Simmel Γκεόρκι Λούκατς/Georgy LuKacs Γκετζ Άλυ/Gotz Aly Γκι Αμπέιγ/Guy Abeille Γκιόργκι Λίγκετι/György Ligeti Γκυ Ντεμπόρ/Guy Debord Γκύντερ Άντερς/Günther Anders γλώσσα Γουάλας Στήβενς/Wallace Stevens Γουδή Γουίλιαμ Ήγγλετον/William Eggleton Γουίλιαμ Μπάροους/William Burroughs Γουίλιαμ Σαίξπηρ/William Shakespear Γούντι Άλλεν/Woody Allen Γρηγόρης Βαλτινός Δανία του Βορρά Δανία του Νότου Δαρβίνος/Darwin δάσκαλοι Δελφοί Δημήτρης Δημητριάδης Δημήτρης Καραγιάννης Δημήτρις Βεργέτης δημιουργικότητα δικαιοσύνη ΔΝΤΟΟΣΑΤΡΟϊΚΑΘΕΣΜΟΙ δόγμα Τρούμαν δοκιμασίες Δουβλίνο Ε. Βιλ/E. Will Ε.Ε. Κάμινγκς/E.E. Cummings Ε.Χ. Γονατάς εγωπαθείς διανοούμενοι εικονική δημόσια σφαίρα εικονογραφημένα κείμενα εκλογές εκπομπές Έλεν Κέλλερ/Helen Keller Ελένη Μπέλλου Ελευθερία Ελευθεριακός Ελίας Κανέττι/Elias Canetti Ελίζαμπεθ Άνσκομπ/E. Anscombe Εμίλ Ντυρκέμ/Emile Durkheim Εμίλ Σιοράν/Emil Cioran Έμιλυ Ντίκινσον/Emily Dickinson Εμμανουήλ Ζάχος Παπαζαχαρίου Εμμανουήλ Λεβινάς/Emmanuel Levinas Εμμανουήλ Μουνιέ/Emmanuel Mounier Έντγκαρ Λη Μάστερς / Edgar Lee Masters εξατομίκευση εξέγερση εξελικτισμός εξουσία επανάσταση επαναστατικός χαρτοπολτός Επενδυτικό περιβάλλον επιβίωση επιστήμη Έρασμος εργασία ερείπια Έρικ Χομπσμπάουμ/Eric Hobsbawm Έρνεστ Γκέλνερ/Ernest Gellner Ερνστ Γιούνγκερ/Ernst Junger Ερνστ Κασσίρερ/Ernst Cassirer Έρνστ Μπλοχ/Ernst Bloch Ερυθρογράφος Ετιέν ντε λα Μποεσί/E. de la Boetie Ευγένιος Αρανίτσης Ευγένιος Ενρικέζ/Eugène Enriquez ευθύνη ευρωπαϊκή προοπτική ευτυχία Ζ. Νταβί/G. Davy Ζ.Π. Βερνάν/J.P. Vernant Ζακ Ελλύλ/Jacques Ellul Ζακ Λακάν/Jacques Lacan Ζακ Μπουβερές/Jacques Bouveresse Ζακ Ντεριντά/Jacques Derrida Ζακ Πρεβέρ/Jacques Prévert Ζακ Σαπίρ/Jacques Sapir Ζαν Ιτάρ/Jean Itard Ζαν Λυκ Γκοντάρ/Jean Luc Godard Ζαν Μορώ/Jeanne Moreau Ζαν-Ζακ Ρουσσό/Jean-Jacques Rousseau Ζαν-Πιερ Βουαγιέ/Jean-Pierre Voyer Ζάχα Χαντίντ/Zaha Hadid Ζερμαίν Γκρηρ/Germaine Greer Ζήσης Κοτιώνης Ζήσης Σαρίκας Ζίγκμουντ Μπάουμαν/Zygmunt Bauman Ζιλ Ντελέζ/Gilles Deleuze Ζιλ Ντωβέ/Gilles Dauvé Ζορ Βον/Zohr Vaughan Ζορζ Μπατάιγ/Georges Bataille ζωή Η Διεθνής ηθική Θ. Ρόσζακ/Th. Roszak Θανάσης Σβώλος Θάτσερ/Ρήγκαν θέαμα Θένια Κουτρουμπή Θεός Θεοφάνης Μελάς Θίοντορ Αντόρνο/Theodor Adorno θλίψη Θόδωρος Ζιάκας Θουκυδίδης Ίαν Χάκινγκ/Ian Hacking Ιβάν Παβλόφ/Ivan Pavlov Ιβάν Τοθργκένιεφ/I. Tourgueniev Ίγγα Κρεστενσεν/Inger Christensen Ιγνάτιος Λογιόλα ιδεολογία ιδρύματα τέχνης ικέτες και ξένιοι Ιράν Ισαάκ Μπ. Σίνγκερ/Isaac B. Singer Ισπαχάν ιστορία ισχύς Ιχάμπ Χασσάν/Ihab Hassan Ιωάννα Τσιβάκου Κ.Π. Καβάφης Κ.Σ. Λιούις/C.S. Lewis Καβαλκάντι/Cavalcanti Κάθλην Ρέιν/Kathleen Raine Καλκούτα καλλιτέχνες Καλοκαίρι Καλούμενος Καντ κάπο Καραμανλής Κάρελ Φουνκ/Karel Funk Κάρεν Κίλιμνικ/Karen Kilimnik Καρλ Κορς/Karl Korsch Καρλ Κράους/Karl Kraus Καρλ Μαρξ/Karl Marx Καρλ Πολάνυι/Karl Polanyi Καρλ Χέκερ/Karl Hocker Καρλομάγνος Καρτέσιος/Descartes καταναλωτικοπαραγωγισμός καταστασιακοί/situationnistes καταστροφή Κατερίνα Ηλιοπούλου Κέβιν Κέλι/Kevin Kelly Κένεθ Γκέργκεν/Kenneth Gergen κενό Κιουσόπουλος Κλάους Κάρστενσον/Claus Carstensen Κλοντ Λεβί Στρώς/Claude Levy Strauss κοινωνιοποίηση Κομμούνα κομμουνισμός Κονγκό Κόνσταντ/Constant Niewenhuys Κορέα Κορνήλιος Καστοριάδης Κορνήλιος/Corneille κορπορατισμός Κουρτ Βάιλ/Kurt Weil Κουρτ Σβίττερς/Kurt Schwitters κράτος κρίσεις πανικού κρίση κρισολογία Κριστιάν Ντελακαμπάιν/Christiane Delacampaigne Κριστίν Λαγκάρντ Κρίστοφερ Λας/Ch. Lash Κροστάνδη κυριαρχία Κωνσταντίνος Ματσούκας Κωνσταντίνος Μίχος Κώστας Βάρναλης Κώστας Δεσποινιάδης Κώστας Κολημένος Κώστας Παπαϊωάννου Κωστής Βελόνης Κωστής Παπαγιώργης Λ. Βαλράς/L. Walras Λα Μετρί/ La Mettrie λαβύρινθος Λάζαρος Αρσενίου Λάκι Λουτσιάνο/Lucky Luciano Λάμπρος Κωνσταντάρας Λάο Τσε Λένιν Λεόν Βαλράς/Léon Walras Λέον Τρότσκι Λέσχη της Ρώμης Λέσχη Φιλελεύθερης Ανάγνωσης Λέων Σεστώφ/Lev Shestov Λίντον Τζόνσον/Lyndon Johnson Λιούις Μάμφορντ/Lewis Mumford Λισιέν Μαλζόν/Lucien Malson λογική λογοκρισία Λόγος λογοτεχνία Λονδίνο Λόρδος Μπάϋρον/Lord Byron Λουί Αλτουσέρ/Louis Althusser Λουί Ντυμόν/Louis Dumont Λουίς Μπουνιουέλ/Louis Bunuel Λούντβιχ Βιτγκενστάιν/Ludwig Wittgenstein Λουσίντα και Ντέιβις Μάτλοκ Λυγκέας Λωτρεαμόν Μ. Ντριούρι/M. Drury Μ. Μπένετ/M. Bennet Μαγιακόφκι/Mayakovski μαγιονέζα μαθητές Μάικ Κέλυ/Mike Kelley Μάικλ Χάρντ/Michael Hardt Μάιλς Ντέιβις/Miles Davis Μάλκολμ Λόουρι/Malcolm Lowry Μάλκολμ Χ μανιφέστα Μανόλης Λαμπρίδης Μανώλης Αναγνωστάκης Μαξ Βέμπερ/Max Weber Μαξ Ήστμαν/Max Eastman Μάπετς Μάρθα Γκέλχορν/Martha Gellhorn Μαρί ντε Ενζέλ/Marie de Hennezel Μαρίνα Τσβετάγιεβα/Marina Tsvetaeva μαρξιστές-λενινιστές Μαρσαλ Σάλινς/Marshall Sahlins Μαρσέλ Μαριέν/Marcel Mariën Μαρσέλ Μως/Marcel Mauss Μαρσέλ Ντυσάν/Marcel Duchamp Μάρτζορυ Πέρλοφ/Marjorie Perloff Μάρτιν Μπούμπερ/Martin Buber Μάρτιν Χάϊντεγγερ/Martin Heidegger μελαγχολία Μεσαίωνας μεταμοντέρνο μεταμορφωτική δύναμη μετανάστευση μηδέν μηδενισμός Μηνάς Εμμανουήλ Μίκαελ Λέβι/Michael Loewy Μικελάντζελο Αντονιόνι/Michelangelo Antonioni μικροαστισμός Μίλτον Φρίντμαν/Milton Friedmann Μίλτος Σαχτούρης Μιράντα Τερζοπούλου μισαλλοδοξία Μισέλ Αλιετά/Michel Aglietta Μισέλ Ουελμπέκ/Michel Houellebecq Μισέλ Σερ/Michel Serres Μισέλ Τουρνιέ/Michel Tournier Μισέλ Φουκώ/Michel Foucault μισθωτοί σκλάβοι Μιχαήλ Μπακούνιν/Michail Bakunin Μιχαήλ Μπαχτίν/Mikhael Bachtine ΜΜΕ Μόμπυ Ντικ Μουσείο Ακρόπολης μουσική Μπ. Μάντεβιλ/B. Mandeville Μπάρυ Άνσγουωρθ/Barry Unsworth Μπάτσης Μπέλα Ταρ/Bela Tarr Μπερνάρντο Σοάρες/Bernardo Soares Μπέρτολντ Μπρεχτ/Bertold Brecht Μπιενάλε Μπίφο Μπεράρντι/Bifo Berardi Μπουκανιέρος Μπραντ Μπγιόρκ/Brant Bjork Μπρέτον Γουντς Μπρους Σπρίνγκστιν/Bruce Springsteen Μωρίς Μερλώ-Ποντύ/Maurice Merleau-Ponty Ν.Γ. Πεντζίκης ναζιστοφασισμός Νασρεντίν Χότζας ναυαγοί νεοφιλελευθερισμός Νικ Κέιβ/Nick Cave Νικολό Μακιαβέλλι Νίκος Εγγονόπουλος Νίκος Ζαχαριάδης Νίκος Καρούζος Νίκος Μπελογιάννης Νίκος Σκοπλάκης Νίκος Buccanier Κούρκουλος Νόαμ Τσόμσκι/Noam Chomsky Νόρμπερτ Ελίας/Norbert Elias Νούτσιο Όρντινε/Nuccio Ordine Νταβός νταντά Ντέιβιντ Λυντς/David Lynch Ντέιβιντ Μπομ/David Bohm Ντέιβιντ Ρικάρντο/David Ricardo Ντέιβιντ Χιούμ/David Hume Ντιμίτρι Πρίγκοφ Ντιτρόιτ Ντον Ντελίλο/Don Delillo Ντόναλντ Γουίνικοτ/Donald Winnicott Ντονέλα Μήντοους/Donella Meadows Ξενοδοχείο των Ξένων Ξενοφών ξεψάρωμα Ο κήπος Ο Μικρός Πρίγκηπας Οδύσσεια οικονομία Οκτάβιο Πας/Octavio Paz Όλγα Γερογιαννάκη ολιγαρχία ολοκληρωτισμός ομιλίες Ορφέας Απέργης Όσκαρ Ουάιλντ/Oskar Wilde Ουίσταν Ώντεν/Wystan Auden Π. Κονδύλης Π.Μ.Σ. Χάκερ/P.M.S. Hacker παιδεία παιχνίδι Παναγιώτης Κονδύλης πανοπτικόν πανσέληνος Παπάγος παράδοση παραλήρημα παραπληροφόρηση Πασκάλ Ενγέλ/Pascal Engel Πάσχος Μανδραβέλης Πέδρο Ματέρο πένθος Πέπη Ρηγοπούλου Πέτρος Αρτάνης Πέτρος Παπαθανασίου Πήτερ Γκητς/P.T. Geach Πήτερ Μπρουκ/Peter Brook Πήτερ Ουότκινς/Peter Watkins Πιέρ Κλαστρ/Pierre Clastres Πιέρ-Ζοζέφ Προυντόν/P.J. Proudhon πίστη Πίτερ Κρήφτ/Peter Kreeft Πλαστήρας Πλάτωνας Πλεύσις πλουραλισμός ποίηση Πολ Ρικέρ/Paul Ricoeur πολεμικά κείμενα πόλεμος πόλη πολιτική Ποτάμι προλεταριάτο Προμηθέας Δεσμώτης πρόοδος προπαγάνδα Πωλ Βαλερύ/Paul Valery Πωλ Βιριλιό/Paul Virilio Πωλ Ζοριόν/Paul Jorion Πωλ Ζωγραφάκης Πωλ Λαφάργκ/Paul Lafargue Ρ. Τζακομπι/R. Jacobi Ραούλ Βανεγκέμ/Raoul Vaneigem Ρέι Μπράντμπερι/Ray Bradbury Ρενέ Ζιράρ/René Girard Ρίνγκο Σταρ/Ringo Star Ρίτα Γκαβέρα Ρίτσαρντ Κόμπντεν/Richard Cobden Ρίτσαρντ Ρόρτι/Richard Rorty Ροβεσπιέρος Ροβινσώνας Κρούσος Ροζα Λουξεμπουργκ Ρόζα Λούξεμπουργκ/Rosa Luxembourg ρομαντισμός Ρομπέρ Αντέλμ/Robert Antelme Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα/Robert MacNamara Ρομπερτ Οπενχάϊμερ/Robert Oppenheimer Ρόμπερτ Φρανκ/Robert Frank Ρόμπερτ Χας/Robert Hass Ρούντι Σαιν Ζυστ/Saint Juste Σαρλ Μπωντλερ/Charles Baudeilaire Σαρλ Πεγκι/Charles Péguy Σαρλ Φουριέ/Ch. Fourier Σελίν/Céline Σεμπάστιαν Χάφνερ Σέρεν Κίρκεγκωρ/Soren Kierkegaard σθένος Σίγκμουντ Φρόιντ/Sigmund Freud Σιμόν Βέιλ/Simone Weil Σιμόν Λέις/Simon Leys σινεμά ΣΙΣΒ/SICV Σίσυφος σκεπτικισμός Σκιπίων ο Αφρικανός σκουπιδοντενεκέδες Σλαβόι Ζίζεκ/Slavoj Zizek Σοκούροφ/Sokurov σολιψισμός Σομαλία Σόνια σοσιαλδημοκρατία Σουδάν Σουν Τζου σουρεαλισμός σοφία σοφιστές Σπιναλόγκα Σπινόζα/Spinoza Σπύρος Κυριαζόπουλος Στάλιν σταλινισμός Στάνλεϊ Καβέλ/Stanley Cavell Στάντις Λώουντερ/Standish Lawder Στέλιος Κούλογλου Στέλιος Ράμφος Στεφάν Λιαβινιότ/Stéphane Lavignotte Στέφανος Λουπάσκο/Stephan Lupasco Στέφανoς Ροζάνης Στήβεν Πίνκερ/Steven Pinker στρατόπεδα εργασίας Συλβαίν Πιρόν/Sylvain Piron Σύλβια Πλαθ/Sylvia Plath Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου συμβολικό πεδίο συμβολισμός Σύναψις συνείδηση Συνταγή για μαγιονέζα Σύνταγμα συνωμοσιολογία Σφαγεία σχέδιο Μάρσαλ σχετικισμός Σωκράτης σώμα Τ. Ρ. Μιλλς/C. W. Mills Τ.Κ.Παπατσώνης Τ.Σ. Έλλιοτ/T.S. Elliot τα κορδόνια σου! Τάκης Μίχας Τάσος Λάγγης τεστ τέχνη τεχνικό σύστημα τεχνοεπιστήμη τεχνοκρατία τεχνολογικός μεσσιανισμός τεχνοσάχλα Τζ. Α. Γκόλντστοουν/J.A. Goldstone/Τζ. Τζ. Μ. Κούτσι/J.M..Coetzee Τζ. Ρ. Σάουλ/J.R. Saul Τζ.Μ. Κούτσι/J.M. Coetzee Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν/J.R.R. Tolkien Τζακάρτα Τζέημς Μπάλντουιν/James Baldwin Τζέιμς Φρέιζερ/James Frazer Τζέρεμι Μπένθαμ/Jeremy Bentham Τζέφρεϊ Χερφ/Jeffrey Herf Τζιανφράνκο Σανγκουινέτι/Gianfranco Sanguinetti Τζιόρτζιο Αγκάμπεν/Giorgio Agamben Τζο Στράμερ/Joe Strummer Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ/J.K. Galbraith Τζον Ρωλς/John Rawls Τζον Σερλ/John Searle Τζον Στάινμπεκ/John Steinbeck Τζον Χιούστον/John Houston Τζόρτζ Όργουελ/George Orwell Τζορτζ Στάινερ/George Steiner Τζούλια Κρίστεβα/Julia Cristeva Τζων Λοκ/John Locke Τζων Φόουλς/John Fowles Το καταραμένο απόθεμα Το Ξεπέρασμα της Τέχνης Τοκβίλ/Tocqueville Τόμας Μαν/Tomas Mann Τόμας Πίντσον/ Thomas Pynchon Τόμας Ράιντ/Thomas Reid Τόνι Νέγκρι/Toni Negri Τόνι Σουάρτζ/Tony Schwartz τραγωδία τριλεκτική Τσ. Σ. Περς/Ch. S. Peirce Τσαρλς Μπουκόφσκι/Charles Bukowski Τσαρλς Ντέιβενπορτ/Charles Davenport Τσαρλς Τέιλορ/Charles Taylor Τσαρλς Φορτ/Charles Fort τυραννία τύψεις Υβ Λε Μανάκ/Yves Le Manach υλισμός υπαρξισμός ύπνος υποκείμενο υποκρισία υπομονή Φ. Β. Μουρνάου/F.W. Murnau Φ. Γιάκομπι/F. Jacobi Φ. Ε. Ρεϊνάλ/F. E. Reynal Φαινομενολογία Φερνάντο Αρρραμπάλ/F. Arrabal Φερνάντο Πεσσόα/Fernando Pessoa Φίγκαρω Φιλανθρωπία φιλία Φίλιπ Λάρκιν/Philip Larkin Φιλοσοφία Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι/Fyodor Dostoevsky Φλαν Ο' Μπράϊαν/Flann O' Brien Φουκουσίμα Φρ. Έμπερτ/Fr. Ebert Φρ. Καραντέκ/F. Caradec Φρ. Φουρκέ/Fr. Fourquet Φρ. Χάγιεκ/Fr. Hayek Φρανκ Ζάπα/Frank Zappa Φράνσις Μπέικον/Francis Bacon Φρανσουά Λυοτάρ/François Lyotard Φρανσουά Σιμιάν/François Simiand Φραντς Κάφκα/Frantz Kafka Φρέντερικ Τέιλορ/Frederick Taylor Φρεντερικ Τζεϊμσον/Frederick Jameson Φρίντριχ Ένγκελς/Friedrich Engels Φρίντριχ Νίτσε/Friedrich Nietsche Φριτς Λάιστ/Fritz Leist φρμκ Φύση Φώτης Τερζάκης Χ. Τζ. Θορώ/H.J. Thoreau Χ.Λ. Μπόρχες/J.L. Borges Χ.Μ Ενζενσμπέργκερ χαρά Χάρι Φράνκφουρτ/Harry Frankfurt Χέγκελ/Hegel Χειρτ Μακ/Geert Mak Χέρμαν Μέλβιλ/Herman Melville Χέρμπερτ Μαρκούζε/Herbert Marcuse Χίλαρι Κλίντον χιούμορ χίπστερ Χιροσίμα Χλόη Κολλύρη Χομπς/Hobbes χοντρό δούλεμα Χουάν Βίβες/Juan Vives χρεοκοπία χρήμα Χρήμα και Μαγεία Χρήστος Βακαλόπουλος χριστιανισμός χρόνια πολλά χρόνος ψέμματα ψυχή Ψυχρή Ιδεολογία ωφελιμισμός AP auld lang syne beton7 Bob Dylan Bob Marley Bodies Christopher Cinemarian CoBrA D-503 dangerfew David Bowie DOCUMENTA Einsatzgruppe D European Media Art Festival F. C. Stanley Frank Zappa gosplan Grafton Happyfew Hildegoesasger Hollowsky Iggy Pop Il Consigliere Internationale Lettriste/Λεττριστική Διεθνής Internationale Situationniste/Καταστασιακή Διεθνής intothepill izi Jeffrey Lee Pierce Jimmy Cliff Joe Strummer Johnny Cash Keith Moon Keith Richards Krzysztof Kieslowski/Κριστόφ Κισλόφσκι La Commune Les Levres Nues Les Lèvres Nues Malaguena Melanie Pain memento mori mofferism/μοφερισμός Monty Python Necrology Nosotros RadioBubble Raul Zurita/Ραούλ Σουρίτα Raymond Carver/ Ρέϋμοντ Κάρβερ remap 2 Renty Roberto Juarroz RSA Salon De Vortex sexbox Sunrise Tales from the Crypt The Adicts The Beatles The Crass The Great Society The Gun Club The Juniors The Meteors The Morlocks The Please The Rolling Stones The Ruts The Sonic Youth The Stooges The Stranglers The Three Johns The UK Subs The War TwixtLab Vince Taylor Wall Street Journal Walt Whitman/Γουόλτ Γουΐτμαν WIRED wobblies Zabriskie Point Zoviets